Gebruikt men voor het afvlakken van de bovenzijde van een balk bij voorkeur een dissel, voor de zijkant is de kantrechtbijl het geëigende voorbeeld. Wat is het verschil? 

Het vastzetten van de stam en aftekenen van de gewenste afmetingen.
De blauwe slaglijnen op het gedisselde oppervlak geven de grens aan voor het kantrechten.

In het vorige bericht lichtte ik kort het disselen van de berghouten toe. Het klaarmaken van de stevenbalk biedt ons de gelegenheid wat dieper op het disselen en kantrechten in te gaan. Om ook de zijkanten van een balk te bekappen kan de balk natuurlijk een kwartslag gedraaid worden, maar vaak is het makkelijker en sneller om deze te laten liggen en de kantrechtbijl ter hand te nemen. Zo’n bijl lijkt veel op iedere andere bijl maar is aan alleen een kant geslepen; de andere zijde van het snijvlak is recht. De werking is feitelijk dezelfde als van een dissel: men haalt ermee dunne laagjes hout van balken af.

Voor het bekappen van de stevenbalk heb ik een eiken stam eerst aan beide uiteinden vastgezet en op deze kopse kanten de gewenste afmetingen (ca. 14×9 cm) afgetekend. Met een dissel heb eerst de bovenzijde bij benadering vlak gemaakt, net voldoende om met het slagkoord twee lijnen te trekken tussen de geplande hoekpunten van de balk. Vervolgens hakt men al het hout buiten deze lijnen weg: eerst nog een beetje schuin om je op het volgen van de slaglijn te kunnen concentreren, daarna steeds rechter tot de betreffende zijde volledig haaks is. De asymmetrische vorm van het de bijl zorgt maakt het mogelijk een nagenoeg vlak eindresultaat te verkrijgen zonder dat de bijl per ongeluk steeds in het hout ‘hapt’.

Net als dissels zijn ook kantrechtbijlen veelvuldig bij scheepsopgravingen in Flevoland teruggevonden. Onderstaand exemplaar is ook weer afkomstig uit het beurtvaartschip dat in het vorige bericht werd aangehaald.

Kantrechtbijl uit een 17e-eeuws vrachtschip dat is opgegraven in het centrum van Lelystad. Bron: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, objectnummer [MA]OB71-376.
Het bekappen van de stevenbalk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *